بیش فعالی یک اختلال رفتاری رشدی است که معمولا کودک توانایی توجه و تمرکز بر روی یک موضوع را نداشته، یادگیری در او کند صورت می گیرد. کودک از فعالیت های بدنی غیر معمول و بسیار بالا برخوردار است. این اختلال با فقدان توجه به فعالیت بیش از حد، رفتارهای تکانشی، یا ترکیبی از این موارد همراه است. این اختلال شایع ترین اختلال رفتاری در سنین کودکی و بلوغ است. انواع آن عبارتست از:
۱- نوع بی توجه و بی دقت
۲- تکانشی
۳- ترکیبی از این دو
شیوع بیش فعالی در پسران بیشتر است تا در دختران. علل ژنتیک، مشکلات بیوشیمیایی مغز، مسمومیت سربی و اشعه X، استرس های مادر در دوران بارداری و برخی مواد غذایی از عوامل ایجاد این اختلال است. درمان های دارویی، رفتار درمانی، رژیم غذایی مناسب و تشخیص به موقع می تواند به بهبود و درمان این اختلال کمک کند. علائم نوع اول بیش فعالی عبارتند از این که کودک نمی تواند روی یک تکلیف خاص تمرکز کند. به جزئیات توجه نمی کند، کارهایش را نیمه تمام انجام می دهد، وسایلش را گم می کند، مشکلات تحصیلی دارد به خصوص عدم دقت در خواندن، نوشتن، ریاضی، حفظ و هجی کردن.
نوع دوم آن نوع تکانشی است. شامل بی قراری، دویدن، عدم توانایی در انجام بازی های آرام، صحبت بیش از حد، پاسخ دادن بدون فکر، عدم توانایی در صبر کردن، و نوبت و … یا ترکیبی از موارد یک و دو. اگر والدین به مدت ۶ ماه در کلیه زمینه ها (به خصوص مدرسه و خانه) علائم فوق را مشاهده کردند باید مشکوک به اختلال شوند و نزد روانپزشک و روانشناس کودک رفته و درمان را شروع کنند. اگر این علائم کمتر از ۶ ماه و فقط در یک موقعیت بروز کند کودک ممکن است شیطنت داشته باشد و بابیش فعالی متفاوت است.
کودکانی که با تشخیص متخصص یا روانپزشک بیش فعالند بهتر است طبق نظر روانپزشک خود دارو مصرف کنند. یکی از درمان های بیش فعالی دارو درمانی است. مثل هر بیماری دیگر. دارو درمان کننده قطعی نیست. یکی از راه های درمانی است. راه های درمان دیگر، تغییرات رفتاری والدین در قبال کودکان بیش فعال است و انجام تمریناتی جهت افزایش تمرکز و توجه کودک است. که این شیوه های درمانی در کنار دارودرمانی معنا پیدا می کند. در واقع درمان بیش فعالی ترکیبی از دارو و روان درمانی ( مشاوره کودک و خانواده) است. بهتر است زمانی که تشخیص بیش فعالی برای فرزندتان داده شد مصرف دارو را طبق نظر پزشک معالج شروع کنید. شروع به موقع دارودرمانی و اقدامات درمانی غیر دارویی دیگر بیماری را بهبود می دهد. اما اگر بیش فعالی درمان نشود در دوران بزرگسالی مشکلات زیادی برای فرد ایجاد می کند که این مسائل روحی- روانی، به فرد و ارتباطات فردی او آسیب می زند. بهتر است درمان از همان مراحل کودکی شروع شود.
منبع:
پرسش و پاسخ در مورد اختلالات رفتاری کودکان،
نویسندگان: ناهیده امیر ناصری، غزاله باقریان، مرجان بیات، آزاده رجب نژاد، لیلا کریمی فرشی، سعیده سادات هراتی،
انشارات: جهان ادیب و سیناطب
