رشد و نمو دوران نوزادی (۳۰ روز اول تولد)
رشد و نمو طبیعی کودک خود را بشناسید تا بتوانید مهارت ها و توانایی های او را بهتر و بیشتر کنید.
مادر گرامی: بدون شک شما می خواهید کودک تان از زمان تولد به بهترین شکل، رشد کند و از نظر ارثی (ژنتیکی) آن چه در او نهفته است شکوفا گردد. از طرف دیگر، رشد و نمو طبیعی کودک در هر سنی نشانه ی سلامت زیستن او در حال و آینده است. بنابراین باید در هر زمان و در هر سنی، معیارهای رشدی کودک خود را بشناسید و مطمئن شوید که کودک به طور طبیعی رشد و نمو می کند و اگر رشد او متوقف شده است، درصدد برآیید که جبران کنید. شما می توانید با خواندن این مقاله از معیارهای رشد جسمی کودک خود آگاه گردید.
تماشا کردن مراحل رشد و نمو طبیعی کودک نیز یکی از لذایذ جالب و فراموش نشدنی مادر است. مادر با اولین لبخند کودک، با اولین صدایی که از خود در می آورد، با اولین دندانی که در می آورد و اولین کلمه ای که بر زبان می آورد و اولین قدمی که برمی دارد، در شادی و شعف فرو می رود. کودک هر روز مهارت هایی به دست می آورد و به شادی ها و لذایذ مادر می افزاید. اگر مادر فرزند دیگری داشته باشد، تماشای رشد کودک دوم جالب تر خواهد بود، زیرا دیدن رشد و نمو کودک دوم در مقایسه با کودک اول برای مادر از این نظر جالب می باشد که بعضی از مهارت ها و معیارها را زودتر یا دیرتر انجام می دهد.
رشد و نمو دوران نوزادی (۳۰ روز اول تولد)
رشد نوزاد در این دوره سریع است، گرچه در هفته اول تولد، نوزاد ۱۰ درصد وزن خود را به علت شیر کافی نخوردن و کاهش آب بدن از دست می دهد، ولی این کاهش وزن، در آینده جبران می شود و روزانه ۳۰ گرم به وزن او اضافه می گردد. نوزاد در این دوره دایم حرکاتی به بدن و اندام های خود می دهد و دست های خود را باز و بسته می کند. در این دوران نوزاد سر خود را به طرف صدای مادر می چرخاند و این عمل نشانه رشد شناختی نوزاد است.
آنچه نوزاد سالم پس از تولد از نظر رشدی انجام می دهد.
اگر نوزاد را به شکم بخوابانید، او قادر است سر خود را از طرفی به طرف دیگر بچرخاند، معمولا بازوهایش را خم می کند، پاهایش را زیر شکم خود می برد و در نتیجه کفلش بالا قرار می گیرد. اگر در حالی که دست خود را به زیر شکم نوزاد قرار داده اید، او را بلند کنید، سر او به طرف جلو و پایین خم می شود. اگر چنین نوزادی را بنشانیم، سرش به طرف پایین و جلو خم می شود و به شکل یک توده گرد در خواهد آمد. زیرا عضلات او قدرت حفظ حالت و وضع طبیعی را ندارد. نوزاد به طور مرتب دست و پای خود را دراز می کند و بعد جمع می نماید. چشم های خود را در مقابل نور می بندد، ولی اگر او را در حالت عمودی نگه داریم، چشم هایش را باز می کند. صداهای ناگهانی منجر به چشمک زدن و حرکات ناگهانی نوزاد می شود ولی اگر صدایی دایمی مانند تکان دادن زنگ ایجاد کنید، هیچ حرکتی به خود نمی دهد. بیشتر نوزادان در هنگام تولد بو و مزه را حس می کنند و انگشت دست خود را می مکند.
نوزاد سالم معمولا در اثر محرک ها، واکنش های (حرکات غیر ارادی) از خود نشان می دهد. وجود این واکنش ها برای حیات نوزاد ضرورت دارد. پزشک معمولا بلافاصله بعد از تولد تعدادی از واکنش ها را آزمایش می کند. وجود این واکنشها نشانه حالت عمومی خوب و سلامت سیستم عصبی نوزاد می باشد.
این واکنش ها عبارت است از:
۱- واکنش گرفتن: اگر انگشت خود را درون دست نوزاد قرار دهید، نوزاد در حالی که انگشت شما را در دست دارد، دست خود را محکم می بندد، به طوری که می توان او را با آن بلند کرد و نوزاد وزن خود را تحمل می کند.
۲- واکنش راه رفتن: اگر نوزاد را در حالت ایستاده نگه دارید به طوری که پاهایش با جایی سفت تماس پیدا کند، عمل راه رفتن به طرف جلو را به آهستگی انجام می دهد. نوزاد ممکن است واکنش از پله بالا رفتن را نیز انجام دهد و پاهایش را بالا ببرد.
۳- واکنش مورو: اگر نوزاد را در حالت نیمه نشسته قرار دهیم و اجازه دهیم که سر نوزاد ناگهان لحظه ای به پایین بیفتد، در این هنگام نوزاد دست ها و بازوهای خود را به طور قرینه باز و به خارج می برد و شست های خود را می بندد، سپس دست ها و بازوهای خود را جمع و تا می کند. اگر صدای بلند و ناگهانی نیز ایجاد شود، نوزاد این واکنش را از خود نشان می دهد. این واکنش نشانه طبیعی بودن مغز و عضلات نوزاد می باشد. اگر این رفلکس بدون قرینه باشد، نشانه شکستگی استخوان ترقوه صدمه شبکه عصبی بازو (براکیال) یا فلج یک طرفه بدن است.
۴- واکنش تونیک گردن: حرکات دست و پاهای نوزاد شدیدا تحت تاثیر حرکت سر نوزاد قرار دارد، بنابراین اگر نوزاد در حالت آرامش به پشت خوابیده باشد و سر او را ناگهان به یک طرف برگردانیم، بازو و ساق پای طرف مقابل خم می شود. نوزاد این واکنش را در یک ماهگی کاملا انجام می دهد و تا شش ماهگی ادامه خواهد داشت.
۵- واکنش ریشه ای: اگر گونه یک طرف صورت نوزاد را با انگشت به آرامی لمس کنیم، نوزاد سر خود را به آن طرف می گرداند. بر مبنای این واکنش است که اگر نوک پستان مادر به گونه نوزاد تماس پیدا نماید، نوزاد دهان خود را به طرف نوک پستان می برد. وجود واکنش مکیدن و بلعیدن، در موفقیت تغذیه نوزاد با شیر مادر موثر است.
۶- واکنش چشمک زدن: نوزاد ممکن است در مقابل محرک های مختلف چشمک بزند، به طور مثال اگر نوک بینی او را لمس نماییم چشمک می زند.
توجه: هیچ مادری نباید نگران باشد که چرا نوزاد او چنین واکنش هایی را نیاموخته یا به طور کامل انجام نمی دهد، زیرا آنچه ذکر شد واکنشهایی است که به طور معمول در نوزادان وجود دارد و انجام کامل آن برای همه نوزادان ضرورت ندارد. هر کودکی از همان لحظه تولد یک فرد مستقل است و شبیه کودک دیگر نیست.
