اگر تصورتان بر آن است که چشم های فرزندتان به دلایلی سالم نیست، حتما آن را با متخصص اطفال در میان بگذارید تا در صورت صحت، معاینه توسط چشم پزشک را به شما توصیه نماید. این معاینات باید در یک سالگی به خصوص اگر سابقه هرگونه اختلالی مانند نزدیک بینی، دوربینی، آستیگماتیم، آب مروارید و غیره در افراد خانواده وجود داشته است و سه سالگی که این کنترل به منظور بررسی رشد صحیح و مناسب عملکرد چشم ها صورت می گیرد و همچنین پنج-شش سالگی که در این سنین کودک آماده رفتن به مدرسه می شود، چشم ها به منظور کسب اطمینان از قدرت کافی آن ها جهت انجام تکالیف و فعالیت های دبستان مورد بررسی چشم پزشک قرار می گیرند، صورت می گیرد.
تست و آزمایش سلامت چشم ها با کمک نور:
به جز معاینات چشم پزشکی که بایستی توسط پزشک متخصص صورت گیرد، و انجام آن ها ضروری است، روش های زیر را می توانید خودتان در منزل به کار گیرید:
تست اول:
این آزمایش جهت کنترل عکس العمل مردمک چشم (جمع شدن و تنگ شدن آن)، که نقش اساسی در یک دید صحیح را دارد، می باشد: ابتدا لامپ اتاق را خاموش کنید. پس از ۲۰ تا ۳۰ ثانیه آن را روشن کنید. به دقت به مردمک چشم های کودک نگاه کنید، بایستی تقریبا همزمان و مشابه یکدیگر جمع شده باشند.
تست دوم:
این آزمایش برای تشخیص استرابیسم احتمالی (لوچی) در چشم های کودک صورت می گیرد. توجه داشته باشید که در نوزادان چند ماهه، به علت عدم فرم گرفتن دقیق و زیاد بودن فاصله چشم ها، ممکن است به اشتباه حالت استرابیسم در آن ها قضاوت شود: نور یک چراغ قوه دستی کوچک را به چشمان کودک بتابانید. بدین ترتیب یک انعکاس نوری بر روی قرنیه ها که کمابیش مانند آینه عمل می کنند، مشاهده خواهد شد. اگر این انعکاس ها با فاصله یکسان از لبه مردمک چشم ظاهر شوند، نشان دهنده آن می باشد که چشم ها به خوبی در یک راستا قرار دارند.
تست سوم:
نشان می دهد که آیا هر دو چشم از قدرت بینایی یکسان برخوردارند یا خیر. برای این کار ابتدا فلاش شارژ شده دوربین عکاسی را در دست بگیرید. سپس طوری در مقابل کودک بایستید که فلاش درست در راستای چشم های کودک و با فاصله نسبتا کمی از او قرار گیرد. با زدن فلاش در قسمت مردمک و اطراف آن (عنبیه) رنگی قرمز متمایل به ارغوانی مشاهده خواهد شد. این آزمایش در این مورد خاص نشان می دهد که آیا عکس العمل هر دو چشم مانند هم است؟
– در صورتی که یکی از چشم ها به رنگ قرمز و دیگری سفید درآید، باید بدانید که به احتمال خیلی قوی کودک مبتلا به بیماری آب مروارید ارثی است.
– اگر رنگ قرمزی که مشاهده می شود در یکی از چشم ها شفاف تر و در چشم دیگر بسیار کمرنگ تر است، احتمالا چشم دوم دچار نزدیک بینی است. علاوه بر این با انجام این تست می توان به خوبی دریافت که آیا چشم ها به خوبی و بدون برخورد به هیچ گونه مانعی نور را منعکس می کنند یا خیر.
کنترل حرکت چشم ها :
تست اول ( این آزمایش برای کودکان زیر یک سال توصیه می شود):
کودک را در آغوش گرفته و همراه او دوبار دور خود بچرخید. بار اول به سمت راست و بلافاصله بار دوم به سمت چپ بچرخید. به محض اینکه ایستادید، چشم های کودک را با دقت نگاه کنید، خواهید دید که چشم های او برای چند لحظه در جهت آخرین چرخش شما، هنوز می چرخند و سپس از حرکت باز می ایستند.
– اگر چشم های او در عرض ۱ تا ۲ ثانیه از چرخش باز نایستاد، بهتر است با یک چشم پزشک اطفال مشورت کنید.
تست دوم (این تست را می توان در مورد کودکان بزرگتر نیز انجام داد):
کودک را بر روی یک صندلی و یا مبل بنشانید و سر او را با دو دست بچسبید تا حرکت نکند. ابتدا به شخص دیگری که در سمت چپ او ایستاده است، بگویید که او را صدا بزند، سپس شخص مزبور با قرار گرفتن در سمت راست کودک همین عمل را انجام بدهد. از آنجایی که سر کودک ثابت بوده و قادر به چرخیدن نیست، او مجبور است چشم هایش را حرکت دهد.
– اگر کودک در تنظیم حرکت چشم ها به سمت راست و یا چپ دچار مشکل است، بهتر است به یک چشم پزشک اطفال مراجعه کنید.
چند حرکت مفید برای سلامت چشم های کودکان:
از بدو تولد تا ۸ هفتگی
هدف: کمک به تنظیم حرکت چشم ها
– برای آن که به کودک جهت استفاده از چشم ها برای تشخیص منبع صدا کمک شود، در حالی که دور اتاق راه می روید، با او حرف بزنید.
– یک اسباب بازی را که با تکان دادن صدا می دهد (و یا یک دسته کلید)، به آرامی جلو چشم های کودک عقب جلو و بالا پایین ببرید، طوری که کودک با نگاهش بتواند حرکت آن را دنبال کند.
از ۲ تا ۴ ماهگی
هدف: یاد دادن چگونگی برقراری ارتباط چشم ها با حرکات
به چند اسباب بازی کوچک و رنگی کودک به طور جداگانه بندک محکمی ببندید و هر یک را به یکی از انگشتان دستتان وصل کنید (از مجموعه هایی که به صورت آماده در اسباب بازی فروشی ها جهت وصل کردن به تخت کودک به فروش می رسد، نیز می توانید استفاده نمایید) سپس دستتان را طوری در بالای سر کودک به طور ثابت نگاه دارید که اولا دست او به اسباب بازی ها برسد و ثانیا درست بالای سر کودک نباشد، بلکه در راستای قفسه سینه او قرار گیرد. حال با حرکت دورانی دست، اسباب بازی ها را بچرخانید.
– با این بازی چشم های کودک با مفهوم فاصله آشنا می شوند.
– یکی از اسباب بازی های صدادار کودک را ابتدا به یکی از دست های او و سپس به دست دیگرش بدهید (خودتان در دست کودک قرار دهید و به او کمک کنید که بتواند آن را بچسبد)، صدایی که از اسباب بازی در می آید به کودک کمک می کند تا با چشم هایش اسباب بازی را تشخیص دهد.
از ۴ تا ۶ ماهگی
هدف : رشد حافظه بینایی
– کودک را داخل صندلی راحتی اش (و یا بر روی زمین) قرار داده و همه اعضای خانواده در اطرافش بنشینند و همه با هم با او بازی کنند. بدین ترتیب کودک سعی در نگاه کردن در جهت های مختلف خواهد نمود.
– یک اسباب بازی را به دست کودک داده و سپس از او بگیرید و پنهان کنید. چند لحظه بعد اسباب بازی را به او برگردانید.
از ۶ تا ۸ ماهگی
هدف: هماهنگی بین چشم ها، دست ها و پاها
– در مواقعی که کودک سیر و سر حال است، بازی دالی دالی را با او انجام دهید. سرتان را پشت بالشتی پنهان کرده و سپس به طور ناگهانی خودتان را به او نشان دهید.
– کودک را بر روی زمین گذاشته و در حالی که خودتان چهار دست و پا راه می روید از او بخواهید که دنبال شما بیاید.
از ۸ تا ۱۲ ماهگی
هدف : کمک به کودک برای تشخیص فاصله
– در مواقعی که به او غذا می دهید، قاشق را به دست کودک داده و بگذارید خودش آن را به دهان ببرد. این عمل به او کمک می کند که فاصله بین بشقاب غذا و دهانش را تشخیص دهد.
– در هنگام حمام کردن، کاسه کوچکی را به دست کودک بدهید و او را تشویق کنید که با آن از داخل تشت آب بردارد و بر روی سرش بریزد.
– توپی را به دست کودک داده و از او بخواهید آن را داخل سطل یا جعبه ای بیاندازد. در واقع در حدود یک سالگی کودک به خوبی مفهوم فاصله را دریافته و آمادگی آن را دارد که با در دست گرفتن اشیاء مختلف با اشکال فضایی متفاوت، تفاوت فرم و اندازه بین آن ها را بفهمد.
