بالاخره برای مرحله آخر بارداری آماده شدید، یعنی سه ماهه سوم بارداری. احتمالاً دیگر به این شکم بزرگ و برآمده عادت کرده اید و حالت تهوع های صبحگاهی هم خیلی وقت است که پایان یافته و به مرحله ای رسیده اید که از حس تکان ها و لگد های نوزاد داخل شکمتان لذت می برید. در این سه ماهه نوزاد رشد بیشتر را آغاز می کند و پزشک هم رشد و سلامت شما و نوزادتان را دائماً بررسی و مشاهده می کند. همچنین در این دوره خود را برای ورود نوزاد آماده می کنید، مثلاً از محل کارتان برای زایمان مرخصی گرفته یا در کلاس های زایمان شرکت می کنید.
نوزاد برای تولد آماده می شود
در هفته ی ۲۸ اندازه ی نوزاد حدود ۳۵ سانتی متر و وزن او حدود ۱۴/۱ کیلوگرم است. اما با پایان سه ماهه ی سوم در هفته ی ۴۰، یعنی زمان زایمان، قد نوزاد حدود ۵۰ سانتی متر و وزن او بین ۷/۲ تا ۶/۳ کیلوگرم است و گاهی کمی بیشتر یا اندکی کمتر خواهد بود. جنین بیشتر سه ماهه ی سوم را به رشد، افزایش وزن و چربی و رشد تکاملی اعضا به خصوص دستگاه عصبی مرکزی می پردازد. دست و پاهایش تپل تر و پوستش ضخیم و در عین حال نرم تر می شود.
در طول سه ماهه ی سوم، نوزاد دیگر کمتر مستعد عفونت هاست و دارو ها روی او اثر نامطلوب کمتری می گذارند، اما در صورت استفاده ممکن است هنوز روی رشد نوزاد اثر بگذارند. دو ماه پایانی معمولاً بیشتر صرف این می شود که نوزاد برای انتقال به دنیای بیرون از رحم آماده شود. تغییرات نوزاد دیگر مثل ماه های ابتدایی خیلی بزرگ و اساسی نیست. در این دوره رشد و افزایش وزن و بلوغ جنین که خیلی مهم است اتفاق می افتد.
در هفته های ۲۸ تا ۳۴ بارداری، نوزاد در حالت سر و ته قرار می گیرد، یعنی سرش رو به پایین است (که وضعیت سر نامیده می شود). در این حالت، پاها و باسن نوزاد قسمت رأس رحم که جادار تر است را اشغال می کنند. در حدود ۴ درصد از بارداری های تک جنینی، ممکن است در حالت سر به بالا و پا و باسن به پایین (بریچ) یا در عرض رحم (وضعیت عرض) قرار بگیرد که در مبحث “تشخیص علل نگرانی” به توضیح آن و مشکلات احتمالی این حالت قرارگیری خواهیم پرداخت.
در هفته ی ۳۶، دیگر رشد نوزاد کمتر می شود و حجم مایع آمنیوتیک به بالاترین سطح خود می رسد. پس از رسیدن سطح مایع کیسه ی آب به این سطح، دیگر میزان این مایع کاهش می یابد ، چرا که جریان خون کلیه ها هم با افزایش سن جفت کاهش می یابد و نوزاد ادرار کمتری تولید می کند (و در نتیجه مایع آمنیوتیک کمتری هم تولید می شود).
حرکات جنین: تکان و لرزش
اگر در طول سه ماهه ی سوم گاهی بنشینید و به شکم خود نگاه کنید، ممکن است به نظر برسد بیگانه ای فضایی حرکات ایروبیک یا رقص خاصی داخل شکم تان انجام می دهد. حرکات جنین هرچه به روز تولدش نزدیک تر می شوید نه تنها کمتر نمی شود، بلکه زمان و نوع آن تغییر می کند. در اواخر دوره ی بارداری، حرکات جنین دیگر کمتر مثل ضربه زدن به نظر می رسد و بیشتر شبیه غلتیدن و پیچ و تاب خوردن حس می شود و زمان های استراحت و بی تحرکی بیشتری در بین حرکات نوزاد خواهید داشت. رفتار جنین بیشتر شبیه نوزادی می شود که چرت های طولانی تری می زند و در زمان بیداری هم چرخه ی فعالیت طولانی تری دارد.
ممکن است دوستان و خانواده تان با نصایح خیرخواهانه خود در مورد میزان و چگونگی حرکت جنین شما را گیج و کلافه کنند. همچنین ممکن است داستان های ترسناکی در مورد مادرانی بشنوید که نتوانسته تند متوجه نشانه ها و علامت های خطر زا و مشکل آفرین شوند، البته اگر این دومین بارداری شماست، ممکن است الگوی حرکتی و تکان هایتان متفاوت از بارداری قبلی باشد و این اصلاً نگران کننده نیست. بیشتر نوزادان الگوی حرکتی، خواب و بیداری متفاوتی در شکم دارند. بنابراین بکوشید الگوی حرکتی و خواب نوزاد خود را کشف کنید تا بتوانید متوجه شوید.
به منظور تشخیص بهتر الگوی تکان های نوزاد و کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه می توانید از پزشک خود بخواهید جدول شمارش ضربات ده تایی جنین را در اختیارتان بگذارد یا خود در این باره اطلاعات دقیق تری به شما بدهد. اگر پزشک جزوه یا جدول راهنمایی درباره ی چگونگی و میزان تکان های نوزاد در ماه ها و هفته های مختلف دارد، حتماً از او درخواست کنید یکی از آن ها را در اختیارتان قرار دهد، چرا که اطلاع از چگونگی و نمودار حرکتی جنین به ویژه در هفته های پایانی بارداری که نوزاد دیگر جای کافی برای تکان خوردن ندارد و بی تحرک تر به نظر می رسد، بسیار مفید است و قوت قلبی برای مادران خواهد بود. جدول شمارش لگد و ضربه های ده تایی نوزاد معروف به شمارش کاردیف ۱۰ تایی کمک می کند حرکات جنین را تشخیص دهید و در طول ۱۲ ساعت هر ۱۰ حرکت او را بشمرید. اگر در طول دوره ۱۲ ساعته ی این جدول، نتوانید ۱۰ حرکت نوزاد را شمارش کنید، حتماً با پزشک تماس بگیرید یا به بخش زایمان بیمارستان خود مراجعه کنید تا کاردیوگرافی به عمل آمده و ضربان قلب جنین چک شود.
انعطاف پذیری عضلات تنفسی
جنین از هفته ی ۱۰ به بعد، دیگر یک سری تکان ها و حرکات موزون تنفسی را آغاز می کند که این حرکات در سه ماهه ی سوم خیلی زیاد تر می شوند. جنین در واقع نفس نمی کشد، بلکه سینه، دیواره ی شکمی و دیافراگم او همانند مدل تکان های سینه به هنگام تنفس حرکت می کنند. نمی توانید این تکان ها را حس کنید اما یک پزشک می تواند این تکان ها را از طریق سونوگرافی مشاهده کند. به عقیده ی بسیاری از پزشکان، این نوع حرکات نشانه ی این است که نوزاد وضعیت خوبی دارد و خوش می گذراند. در طول سه ماهه ی سوم، مدت زمانی که جنین حرکتی شبیه نفس عمیق کشیدن را اجرا می کند، به خصوص بعد از وعده های غذایی مادر، افزایش می یابد.
سکسکه در رحم
گاهی اوقات ممکن است حرکات سریع و موزونی را هر چند ثانیه یک بار در رحم خود حس کنید. این حرکات احتمالاً سکسکه های نوزاد بوده و کاملاً طبیعی است. بعضی خانم ها این لرزش های سکسکه مانند را چند مرتبه در روز حس می کنند و برخی هم به ندرت. این سکسکه ها عجیب به نظر می رسند، خوردن آب یا حبس کردن نفس یا سر و ته ایستادن که روش های درمانی سکسکه به شمار می روند، دیگر ذر اینجا مؤثر نیستند.
