مقدمه
شناخت ویژگیهای رشدی کودک در ماههای اولیه پس از تولد و ایجاد محیطی پر از محرکهای حسی می تواند گام موثری در تکامل حسی کودک ایفا کند. در این مقاله با اسباب بازیهای نوزادی یا به بیان دیگر با روشهای مختلف برای ایجاد محیطی غنی از محرکهای حسی در ماههای آغازین پس از تولد آشنا می شویم. مطالعه این مقاله حدود ده دقیقه وقت می گیرد. با ما همراه باشید.
شناخت ویژگیهای رشدی کودک در ماههای اولیه
در ماههای اولیه پس از تولد پیش از آنکه کودک بتواند چیزی را در دست بگیرد یا حتا پیش از آن که بتواند بنشیند، توجه اش به اشیایی که حس بینایی یا شنوایی او را تحریک می کنند، جلب میشود.
کودک در ماههای آغازین پس از تولد دیدی تار و غیر شفاف دارد و فقط اشیای در فاصله ۲۰ تا ۴۰ سانتی متری از صورت خود را میتواند ببیند. به بیان دیگر به سختی میتواند اشیای با میانگین فاصله ۳۰ سانتی متر از صورت خود را ببیند.
هرچند نوزاد در یک ماهگی به تدریج توجه اش به چهره ها ی اطرافش جلب می شود، اما بیشتر علاقه مند به دیدن عکسهای بزرگتر چهره انسان می شود. در عین حال دیدن تصاویر چهره های آشناتر برای او خوش آیند تر از تصاویر افراد غریبه است، چون به این ترتیب احساس امنیت بیشتری پیدا می کند.
روشهای غنی تر کردن محیط کودک با محرکهای حسی
- تصاویر با کنتراست بالا: طرح هایی با تضاد رنگی قوی بیشتر توجه او را به خود جلب می کنند. علت این امر هم راحتی تشخیص این تصاویر و طرح ها می باشد. در عین حال او مشتاق شنیدن موزیکهای ملایم هم هست. به طور کلی اشیایی که از خود صداهای ملایمی تولید میکنند و در عین حال حرکت هم میکنند، برای او نسبت به اشیا بی صدا و بی حرکت جذاب تر هستند. این علاقه مندی طبیعی ریشه در شور و اشتیاق کودک به زندگی و تحرک دارد.
- اسباب بازی های در دسترس: محدود بودن توانایی دید نوزاد ناچار به این منجر میشود که تنها به اشیائی توجه کند که تا حدودی در دسترس و در دید او هستند. هرچند او تا مدتها پس از تولد نمی تواند اشیا را در دست خود بگیرد. شما چه طور می توانید متوجه علاقه مندی او به بعضی از اسباب بازی ها نسبت به بقیه اسباب بازیها شوید؟ از آنجایی که تقلاهای بیشتری برای به دست آوردن آن اشیا از خود نشان می دهد.
- موزیک: یکی از بهترین روش های سرگرمی و یا حتا آرام کردن نوزاد موزیک است البته موزیک مناسب با سن و سال نوزاد. شما می توانید به راحتی با نگاه کردن به چهره ی او در مدت کوتاهی تشخیص بدهید که او به چه نوع موزیک هایی بیشتر علاقه مند است. توصیه می شود به جای او تصمیم نگیرید و علایقش را از چهره اش تشخیص دهید و به آن علایق احترام بگذارید.
- اشیاء متحرک: دیدن و دنبال کردن اشیاء متحرک میتواند به عمق بخشیدن به دید نوزادان کمک کند. در عین حال دیدن اشیا متحرک که هنگام حرکت صداهایی از خود تولید میکند و تغییر این صدا در هنگام دور یا نزدیک شدن به کودک میتواند این اشیا را برای کودک جذاب تر کند. از طرف دیگر رنگ آمیزی با کنتراست بالا در جذاب تر شدن این اشیای متحرک میتواند بسیار موثر باشد. بنابراین در یک جمع بندی به طور خلاصه میتوان گفت که دنبال کردن اشیا متحرک صدا دار پررنگ میتواند بیشتر به تکامل حس بینایی نوزادان کمک کند.
- آینه های نشکن: با پیشرفت تکنولوژی امروزه میتوان با هزینه اندک آینه هایی نشک و بی خطر برای بازی کردن نوزادان از بازار تهیه کرد. هرچند نوزاد نمی تواند تشخیص بدهد که تصویری که در آینه می بیند، تصویر خود اوست، اما با این وجود از دیدن این تصویر متحرک بسیار لذت می برد. این محرک محیطی میتواند در تکامل حس بینایی او بسیار موثر باشد. شما می توانید از این آینه برای آرام کردن او و جلب توجه اش به ویژه در زمان های تعویض پوشاک، حمام کردن و لباس پوشاندن استفاده کنید. به تدریج در حدود سه ماهگی نوزاد میتوانید شاهد لبخند زدن کودک به این تصویر متحرک باشید لذت ببرید.
- کتابهای پارچه ای: استفاده از کتابهای نرم پارچهای با طرحهای خوشرنگ و چشمگیر میتواند برای نوزاد بسیار سرگرم کننده و چشم نواز باشد. در زمانهای مختلف توجه اش را به برگه های زیبای کتاب جلب کنید و شروع به گفت و گو با کودک کنید. به تدریج کودک می تواند رابطه ی بین ورق زدن این کتاب و حرفهای شما را درک کند .این کار در بلند مدت فایده بسیار ارزشمندی از خود نشان خواهد داد.
- اسباب بازی های صدادار: اسباب بازی های نرم که با فشرده شدن از خود صدا تولید میکنند، میتوانند در تکامل حواس کودک بسیار موثر باشند. در ابتدا این صداها ممکن است از نظر کودک تصادفی به نظر برسند، اما به تدریج کودک آگاه می شود که این صداها تحت کنترل خودش تولید می شوند و به این ترتیب هماهنگی عصبی عضلانی در کودک تقویت می شود.
- جغجغه: جغجغه های نرم و لطیفی وجود دارند که شما می توانید به مچ دست یا پای نوزاد ببندید و به این ترتیب محیط او را ازنظر محرکهای حسی غنی تر کنید. کودک در ابتدا این صداها را تصادفی می پندارد اما به تدریج متوجه ارتباط این صداها با حرکت دست ها و پاهای خودش میشود. این هم کمکی در جهت بهبود هماهنگی عصبی عضلانی کودک می شود.
- زنگوله های آویز: زنگوله های ظریف آویز از بالای تخت نوزادان که به وسیله ورزش یک نسیم ضعیف به صدا درمی آیند در تحریک حسی و جلب توجه کودک بسیار موثر هستند. این تحریکات حسی به راحتی موجب خستگی کودک و آرام شدن و راحت تر خوابیدن کودک می شود. در عین حال هر از چند گاهی خوب است که با در آغوش کشیدن کودک به او این فرصت را بدهید که خودش این زنگوله ها را به صدا در بیاورد.
در انتها توجه به نکاتی به منظور حفظ سلامت نوزاد ضروری به نظر می رسد:
با وجود گستردگی استفاده از موبایل ها لازم است یاد آور شویم که امواجی که از سیم کارتهای فعال منتشر میشوند می توانند برای کودکان و به ویژه نوزادان بسیار مضر باشند. چون هنوز سیستم عصبی نوزادان تکامل یافته است و امواجی که از سیم کارتهای فعال موبایل ها منتشر میشود ممکن است اختلالی در این تکامل ایجاد کنند. بنابراین اگر از گوشی موبایل برای جلب توجه نوزاد به رنگ یا موزیک استفاده میکنید حتما گوشی خود را در حالت آفلاین قرار دهید. گفتنی ست امواج وای فای حاصل از مودم ها در منزل آنچنان خطری ندارد و بنابر این جای نگرانی دارد این باره وجود ندارد.
مرجع: babycenter
